Hoe Dichter bij Dordt ...

... NS-station Dordrecht ...

Maandag 22 april 2013 is een zonstralende dag met blauwe hemel, zeer geschikt voor een stadsbezoek. De historische binnenstad van Dordrecht lonkt. Het in de volksmond 'Dordt' genoemde stadje kent een rijk verleden. Tegenwoordig wonen er zo'n 120.000 inwoners.
(In 2006 en 2007 is Dordrecht uitgeroepen tot onveiligste gemeente van Nederland, na onderzoek van de website www.misdaadkaart.nl. Dat is dus achter de rug, op een voorjaarsmaandag in 2013 is van die titel niets te bespeuren).

De Dordtse binnenstad ligt ingeklemd tussen de Merwede en zijn splitsing in de Noord en de Oude Maas. De Merwedestad beschikt over de zesde zeehaven van Nederland. In de Middeleeuwen was 'Dordt' een belangrijke handelsstad en stapelplaats. Nu spelen vooral scheepsbouw en hout- en metaalindustrie een voorname rol.

Een bekende uitdrukking over Dordrecht luidt: 'Hoe dichter bij Dordt, hoe rotter het wordt'.
Dit is geen sneer naar de naburige Maasstad, maar het slaat op de bodemgesteldheid in het rivierengebied van de Merwedestad.

'Tiel is niet viel,
Bommel is rommel,
hoe dichter bij Dordt,
hoe rotter het wordt'...




... Johan en Cornelis de Witt ...



Op de Visbrug staat een standbeeld van de gebroeders Johan en Cornelis de Witt. Zij behoren tot een aantal Dordrechters dat door de eeuwen heen een bekende status heeft bereikt. De bekendste Dordtenaar is ongetwijfeld Johan de Witt. Hij was als raadpensionaris van Holland een van de belangrijkste politici van zijn tijd. Op 20 augustus 1672 werd hij met zijn broer Cornelis in Den Haag door een woedende menigte gelyncht.

Op het Scheffersplein staat het standbeeld van de Dordtse schilder Ary Scheffer. De twee kunstschilders Ary Scheffer en Albert Cuyp hebben een meer dan plaatselijke bekendheid verworven.
Humanist en geleerde Gerardus Vossius werd weliswaar niet in Dordrecht geboren, maar bracht er wel een deel van zijn leven door. Ook  C. (Kees) Buddingh — dichter, schrijver, vertaler — werd in 1918 in Dordrecht geboren en had een sterke binding met de stad. Hij schreef een ode aan de stad en woonde vaak wedstrijden van voetbalclub DFC bij. Schrijver Ronald Giphart is eveneens uit Dordrecht afkomstig.

... Stadhuis van Dordrecht ...



... Waar zijn die Schapekoppen? ...



Met Dordtenaar Kees Buddingh komt voetbalclub DFC in beeld. De voorganger van FC Dordrecht doet mijn nostalgische bloeddruk iets meer oplopen dan die van de huidige BVO (betaald voetbal organisatie), goed vergelijkbaar met het armlastige IJmuidense Telstar, om maar eens een eind in de ruimte over het eeuwige voetbal te kletsen. In het logo van de huidige FC staat de kop van een ram. De supporters - slim als zij zijn - zingen bij wedstrijden van hun club dan ook: 'Wij zijn de Dordtse Schapekoppen' ...

DFC is zo'n afkorting als AFC (A'dam), BFC (Bussum) tot aan ZFC (Z'dam), zoals je in typical Dutch style ook AVV, BVV, CVV tot aan ZVV had. Vroeger was dat mijn hobby: wat is de betekenis van clubnamen die uit afkortingen bestaan? Het liefst leerde ik de langste lettercombinaties uit mijn hoofd, zoals Leentje Lotje leerde lopen op de lange Lindelaan. De Loosdrechtse Lindelaan? ...

Ik herinner mij, naast de kortste combinatie UD uit Deventer - was de koninklijke Utile Dulci niet de oudste vereniging in ons land? - die van AGOVV (de Apeldoornse Geheel Onthouders, ha ha), TONEGIDO (Tot Ons Nut En Genoegen, ha ha) en WVHEDW (Wilhelmina Vooruit, ha ha, vooruit achteruit!), de laatste als fusieclub. Het Eenvoudige Doet Wonderen, nietwaar ...

Een fusie tussen NOAD (Nooit Opgeven Altijd Doorzetten) en ADVENDO (Aangenaam Door Vermaak En Nuttig Door Ontspanning) leverde de clubnaam NAC (Noad Advendo Combinatie) uit Breda op. De volledige naam Nooit Opgeven Altijd Doorzetten Aangenaam Door Vermaak En Nuttig Door Ontspanning Combinatie Breda is de op een na langste clubnaam ter wereld. Als je 't maar weet ...

Bij het in 1875 of daaromtrent opgerichte UD denk ik aan het in de uiterwaarden van de IJssel gelegen voetbalveld. Het UD-clubhuis was dan ook gebouwd op palen. Amsterdamser moet het natuurlijk niet worden, er is immers maar één A, J, A, X. A-J-A-X, Ajax is een club van ... Ho ho, wag effe, straks de 32ste landstitel, hoor!

Uit Dordrecht - hé, ook een soort UD - zit niet alleen DFC, maar ook EBOH in mijn geheugen. 'Eendracht Brengt Ons Hoger'. Maar als die club buiten de deur speelde, was het toch meer een kwestie van 'Elf Boeren Op Hol'. Dat kun je van 020 niet segge ...
Bekende voetballers uit Dordrecht, die - naar ik meen te weten - er nog iets van terecht hebben gebracht zijn Cor van der Gijp, Jan Klijnjan, René van der Gijp, Jules Ellerman, Louis Laros en Evander Sno. Het was de Dordtse voetbalvereniging Emma (niet meer onder die naam bestaand), waar de vermaarde gebroeders Van der Gijp hun carrière zijn begonnen.
Uit de Dordtse wateren weet ik één bekende zwemmer op te vissen: Jan Jiskoot.

Door de postduif gebracht doen veel volksverhalen de ronde over Dordrecht. Eén er van gaat over Sint Sura, een jonge dame die met slechts drie muntjes in haar beurs een hele kerk wilde laten bouwen. Zij werd vermoord vanwege vermeende rijkdom ...

Een ander verhaal gaat over het huis De Onbeschaamde. De drie broers Van Beveren wilden alle drie een huis laten bouwen. Voor de grap sloten zij een weddenschap af wie het gewaagdste beeld op zijn gevel zou durven te zetten. Abraham van Beveren liet een naakt jongetje tegen de gevel plakken. Maar dat huis met de gewaagdste voorstelling laat nu een leeg timpaan zien. De voorstelling zou zo gewaagd zijn geweest, dat hij volgens de overlevering zou zijn verwijderd ...

... de Grote Kerk ...

Inwoners van Dordrecht worden Schapekoppen genoemd, een benaming die waarschijnlijk is gebaseerd op een sage, die wellicht uit de Middeleeuwen stamt, toen er nog tolmuren rond de stad stonden. In een poging om het tolgeld op vee te ontduiken, staken Dordtenaren een schaap in mensenkleren om het zo binnen de stadsmuren te kunnen smokkelen. Het bedrog kwam echter uit. Net op het moment dat men met het schaap door de poort wilde, liet het dier zich luidkeels horen. Het begon te blaten ...

Langs Randweg N3, bij de afrit van de Merwedebrug tussen Dordrecht en Papendrecht (de Papendrechtse brug) op de De Staart, staat een monument dat naar de sage verwijst: Een man en zijn zoon, die een schaap als kind verkleed tussen zich in houden. 

Dordrecht wordt tijdens het carnaval Ooi- en Ramsgat genoemd. Ook bestaat er een koekje met de naam Schapekop, een Dordtse specialiteit.



... een van de binnenhavens ...



Op 14 november 1992 was de landelijke intocht van Sinterklaas in Dordrecht. Ook in 2011 kwam Sinterklaas in Dordrecht aan; dit was de zestigste intocht op tv. Burgemeester Arno Brok werd hiermee de eerste burgemeester, die twee landelijke intochten deed. In 2005 deed hij dat ook al in Sneek, een intocht die net als die van 2011 op 12 november viel. Zowel in 1992 als in 2011 meerde Pakjesboot 12 vol brokken speculaas in de Wolwevershaven aan.

 



... historisch koopmanshuis langs oude haven ...







... de rivierkade bij de Groothoofdspoort ...



... Groothoofdspoort ...



... Pandorus, broer van Pandora, ik ging er even voor zitten ...



... O la la, huis met Dordtse gevel, meesterproef  ...





... van het metselaarsgilde



... en dan weer per trein (Märklin) ...

... naar huis ...

... via I-Am-stER-(NA)-dam CS ...



... wachten op een afspraakje voor de HOOFDingang!



Met ARKE door Egmond en Heiloo

Op zaterdag 20 april 2013 - zonnig, frisse noordoosten wind - maken wij met dubbele energie een rondje door Egmond-Binnen, Egmond aan Zee, Egmond aan de Hoef en Heiloo. Een rit van ruim twintig kilometer, op onze Giants een fluitje van een cent. De trip is voorzien van ARKE: Abdij, Ruïne, Klooster, Erna. Een uurtje lekker genieten op het fietsie. Dan hoef ik mij dus niet tot de Geschillencommissie Reizen te wenden.

Erna's Elegance with Double Power

Het is zaterdag 13 april 2013, een bijzondere dag, want de buitentemperatuur gaat eindelijk in de goede richting. In onze buurt is het 'oud papier' weer opgehaald. Onze (nieuwe) buurtjes zijn druk bezig met het metselen van een fundering voor een muurtje en een veranda. Het zonnetje doet pogingen een doorbraak te forceren. Erna heeft ook een doorbraak gerealiseerd. Zij is om zo te zeggen door haar 'ouwe fietsie' gezakt. Nee, niet door het ijs. Dat ligt er (voorlopig) niet meer. De tijden om niet alleen naar NS-station Heiloo of de winkelcentra 't Loo in Heiloo of Geesterduin in Castricum, maar ook wat verder weg te pedaleren, breken weer aan. Het is lente ...
Hoogste tijd om bij ons 'om de hoek' eens rond te neuzen op zoek naar de mogelijkheden in tweewielerland. Om straks - als de drukte op het Museumplein wat geluwd is (zou dat kunnen?) - misschien met ons tweeën in het zadel toch een keer richting RIJKSMUSEUM te koersen. Naar de nationale trots in onze hoofdstad tevens onze geboorteplaats, die vandaag indrukwekkend zijn deuren (her)opende voor zo'n twintigduizend belangstellenden, die na een tien jaar durende verbouwing - ongeveer de doorlooptijd van een flink gebruikte nieuwe tweewieler - gratis naar binnen mochten.



... kunnen we niet op wachten ...



Samen zijn we op het inmiddels vertrouwde, wijd en zijd bekend staande adres van Kroone & Liefting aan de Rijksstraatweg in Limmen langs gegaan. Niet om de energiecrisis, maar om de economische crisis in het midden- en kleinbedrijf een stevige impuls in opwaartse richting te geven.

Na enige tijd van overdenking en gewenning aan het idee is Erna overstag. Electric power, ze gaat ervoor, Erna. Groot gelijk, vind ik, je ziet de e-bikes immers steeds meer, voor oud en jong. Uit de veelheid van keuzes die je tussen merken en soorten e-bikes kan maken, is het - ondersteund door een uitgebreid advies van dorpsgenoot John Vader- een reusachtig mooie geworden. Een Giant, een spannende attractieve uitdaging met twee accu's, elk goed voor zo'n 65 kilometer bereik. Voor de trapondersteuning kun je kiezen tussen eco, normaal en sport. We hebben het allebei uitgeprobeerd: welke stand je op het fietsdashboard ook kiest, je krijgt vleugeltjes, vleugels en verbeeldingskracht.
Het ultieme Amstel Gold Race-gevoel, op je gemak tegen de Cauberg of tegen de Kruisberg op. Of tegen de Mont Ventoux, wat maakt het uit. Zonder doping, maar mét verbeeldingskracht, noem het fietsfantasie ... 

Op woensdag 17 april a.s. kan Erna háár nieuwe trots ophalen. Nee, niet haar fietsbroek, maar het nieuwe model dat - zo bleek uit een proefrit - uiterst licht en gemakkelijk wegfietst.

                 
                         Erna's geweldige nieuwe fietservaring!!!

                Is ie mooi of is ie niet mooi???
                               * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
                     Giant Twist Elegance Double Power !!!
                    * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * 
Het is woensdag 17 april 2013. Met de lunch net achter onze kiezen stappen we het fietspaleis van Kroone & Liefting binnen. Er heerst een drukte van belang. Onze raadgever John Vader ziet en groet ons, terwijl hij een - in onze ogen veeleisende - klant geduldig te woord staat. Tien minuten, vijftien minuten, ze houdt niet op met lastige vragen stellen. John laat zich de pies niet warm worden, de rij belangstellenden die hem ná ons willen spreken groeit aan.
Rond half drie is het onze beurt. Erna ontmoet haar nieuwe antraciet zilveren Giant Twist go Double. John heeft hem uit de kluis getoverd. Een sprankelend nieuwe tweewieler met dubbele achtertas, waarin links en rechts van de bagagedrager een accu huist. Op het stuurdashboard kan  Erna met een simpele vingertip op een toets de ene of de andere ecokrachtpatser inschakelen. Als zij het licht aan schakelt, is het net of de verlichting als aan het einde van een film in de bioscoop aan gaat. Hier bij Kroone & Liefting is het de start van een nieuwe ontdekkingstocht. John Vader vult de verzekeringspapieren in en verschaft op kalme wijze volledige tekst en uitleg.

... mooi is ie ...



... eco - normaal - sport ...





... in Lim-men ...



Mijn prozafragment opnieuw in 'Tekstuur' van Schrijven magazine

Voor de tweede keer is het mij gelukt om een ingezonden prozafragment besproken te zien worden in de rubriek Tekstuur Proza van het tijdschrift Schrijven magazine. Dit keer verscheen mijn tekst 'Cuba' in nummer 2 van jaargang 17, de editie april-mei 2013. Het fragment wordt verspreid over twee pagina's (blz. 36 en 37) besproken door schrijfdocent Yke Schotanus.
(De tekst heb ik in oktober 2012 ingestuurd, vóór onze reis naar Cuba in december 2012).

Over de auteur staat vermeld:

Peter Samuel (66) schrijft impressies (fictie en non-fictie) over de reizen die hij graag maakt. Een deel van zijn werk is gepubliceerd in de verhalenbundel Ervoor, Erna (uitgegeven via Kirjaboek). Hij wil nog een bundel met uitsluitend reisverhalen of een reisroman uitbrengen. Binnenkort gaat hij naar Cuba, waarover hij de nodige droombeelden op zijn netvlies heeft. Op grond daarvan is onderstaand prozafragment tot stand gekomen.

De ingezonden tekst luidt:

... 1 Reginald hoort haar bolero met weemoed terug, als zijn zoveelste cocktail. Wat zou hij haar graag opnieuw ontmoeten. Die zoete herinnering. 2 Die volle lippen en hoge jukbeenderen. Haar witte tanden die sterk afsteken tegen haar donkere huid. Het witte topje en in haar navel een glinsterend diamantje. Haar superslanke benen in een strakke witte broek, haar voeten in open schoenen, ook wit, met hoge hakken. Blauw gelakte teennagels.
Reginald heeft Isabel ontmoet bij een wandeling over Havana's promenade, vlak voor het ondergaan van de zon. Vonken slaan over. De twee raken abrupt verliefd in het geheime hart van de stad 3, waar aan de godin van de zee Yemayá wordt geofferd, waar wordt gemusiceerd en gedeald, maar waar vooral verliefde stelletjes hun rendez-vous houden. Reg ervaart haar gezicht, en vooral haar donker fonkelende ogen als krachtige magneten. Hij kan zijn eigen kijkers 4 geen moment van Isabel afhouden. Hij vindt haar van top tot teen overweldigend aantrekkelijk. Terwijl haar hand in de zijne warm aanvoelt, vraagt hij het haar.
"Héél graag", reageert zij. In de schemering legt hij steels zijn hand op haar borst en voelt dat die zich opricht, tussen zijn vingers tot leven komt. "Hmm, dat is prettig", ontsnapt haar een fluister 5. "Ik heb er twee, hoor, weet je."
"Dat weet ik."
Isabel buigt elegant voorover. Reginald ontdekt de bovenste helft van haar rondingen, twee deksels van stoofpotten die godendrank, honingdrank 6 bereiden. Hij is blij dat zij buigt, lacht, haar mooie lichaam beweegt en haar hoofd vervolgens achterover in haar nek werpt. 7
"Ja, het is erg prettig. Ik heb het idee dat je van me houdt."
"Hoe kom je daar bij?"
"Zo maar. Heb jij dat idee ook?"
"We zouden naar mijn hotel kunnen gaan."
"Nee, nog niet. Maar wees heel lief voor me, zo lief als je maar kunt. En ga door met wat je doet."
Hij beantwoordt aan 8 haar verzoek, en doet vervolgens wat anders.
"Nee", zegt ze. "Dát moet je niet doen. Daar kan ik niet tegen."
Dan doet zij iets, en vraagt: "Kun jij dáár tegen?"
"Ja, mmm."
"Mooi. Ik zal je daar heel stevig vasthouden. Nee, niet zoenen nu. Als je me hier zoent, kunnen we net zo goed alles doen."
"Waarom doen we dan niet alles?"
Dan doet hij weer iets en zij zegt: "Alsjeblieft. Als je dát doet, moeten we gaan."
"Oké, laten we dan gaan." ...
  
De feedback van Schotanus:
(toegevoegd de reactie van Samuel)

1 Het drie-puntjesleesteken nooit gebruiken om zwijmelsferen op te roepen, behalve om er de gek mee te steken.
reactie PS: de drie puntjes aan begin en einde zijn bedoeld om aan te geven dat het een fragment betreft

2 Hij wil toch niet de 'herinnering' opnieuw ontmoeten?
reactie PS: nou, nu je het zegt; niet letterlijk nemen, maar een beetje mee voelen, mag dat?

3 'Het geheime hart van de stad' lijkt een andere plaats aan te geven dan de boulevard, maar de beschrijving lijkt toch weer op die boulevard te slaan - voorstel: 'dit geheime hart'.
reactie PS: tja, letterlijk genomen is 'dit' nauwkeuriger; wie de Malecon een beetje kent, plek waar geofferd wordt, begrijpt meteen welk hart is bedoeld  

4 Schattige kinderen hebben 'kijkers', vrouwen die je serieus neemt niet, lijkt mij; het is in elk geval een te clichématige uitdrukking.
reactie PS: Reg is misschien wel een schattig klein kind, dat vrouwen door zijn 'bril' bekijkt

 
5 'Hmm, dat is prettig' past nooit in één fluister, zeker niet als die je 'ontsnapt'.
reactie PS: Kan een iets langere fluister niet ontsnappen?

6 De beeldspraak 'deksels van stoofpotten' past totaal niet bij sfeer. Ook zie ik niet precies wat deksel is en wat stoofpot. Ten slotte vind ik 'honingdrank' een anticlimax na 'godendrank', het is in elk geval de 'mindere' kwalificatie.
reactie PS: Deksels zijn ietwat bolle omhulsels, daaronder zit de 'pan' waarin wordt gestoofd; een godendrank is goddelijk, een honingdrank heerlijk zoet, het zijn inderdaad niet dezelfde dranken

7 Deze zin is veel 'gewoner', maar toch mooi, veel beter 'gezien'.

8 'Beantwoordt' of: 'geeft gehoor aan'.
reactie PS: Wat wordt hier bedoeld? Is het tweede beter dan het eerste, of is het een synoniem?


Het commentaar van Yke Schotanus:

"Expliciet iets niet beschrijven, werkt averechts.

HET PROZAFRAGMENT van Peter Samuel is een eerste schets voor een groter geheel. Hij wil graag weten of hij op de goede weg is. Daar kan ik niet volmondig ja op zeggen. Maar ik zeg ook geen nee. Ik heb bij dit verhaal de neiging om bijna om de zin te zeggen: ja, goed, nee, jammer, ja goed, nee, jammer, enzovoorts.
De opening bijvoorbeeld, de vergelijking van de 'herinnering aan een bolero' met een cocktail, is goed getroffen. Daar zit heel veel in: romantiek; een verloren, of in elk geval afwezige geliefde; de aangename, maar ongezonde roes van de herinnering; en de gemengde gevoelens die daarmee gepaard gaan. De volgende zin, 'Wat zou hij haar graag weer ontmoeten', is ook goed. De roezige toon blijft, maar er komt wel nieuwe informatie. Het gaat hier blijkbaar om de herinnering aan een pril contact.
Hierna gaat het mis. De zin 'Die zoete herinnering' is overbodig en clichématig. De rest van de alinea wil ons in beeldfragmenten meenemen de herinnering in. Dat is op zich goed. En de ingezette constructie 'die dit, die dat, et cetera' leent zich daar uitstekend voor Maar dan moet je hem wel volhouden. Dat doet Samuel niet. Hij onderbreekt hem met 'haar witte tanden' en 'een strakke witte broek'.
Los daarvan vind ik niet alle beelden even sprekend en even goed 'gezien'. De smachtende toon in 'die volle lippen' behoeft geen toelichting, maar in 'die hoge jukbeenderen' wel. Het is zo'n klinische beschrijving. Er hoort iets bij, wil je mee kunnen gaan in de bewondering. 'Die gekke hoge jukbeenderen', 'die exotische hoge jukbeenderen' - iets waardoor je begrijpt wat er mooi aan is.
Zo wiebelig blijft het hele verhaal. De tweede alinea verandert in de eerste drie zinnen telkens van toon. Van de voltooid tegenwoordige tijd ('heeft...ontmoet') overstappen naar de onvoltooid tegenwoordige tijd ('vonken slaan over') kan, dan duik je een scène uit het verleden in, maar dan moet je niet meteen weer heel veel afstand nemen. En dat gebeurt hier wel. De drieslag waarmee het geheime hart van de stad wordt neergezet, vind ik wel mooi.
Ook mooi, ten slotte, vind ik sommige wendingen in de dialoog. Die dialoog is spannend. Tot nu toe hebben we te maken met een droomvrouw op een droomlocatie, en er lijkt zich ook een (natte) droomscenario te gaan ontwikkelen. Maar dan zetten de reacties van de vrouw je toch net steeds op het verkeerde been. Ze is enerzijds doortastender, anderzijds terughoudender dan je verwacht. 'Ja, het is erg prettig' lijkt mij te formeel, maar verder vind ik wat er gezegd wordt wel goed. Des te vervelender dat een misplaatste geheimzinnigheid of preutsheid Peter Samuel ertoe brengt vreemd afstandelijke zinnetjes op te schrijven als: nu doet hij iets, en nu doet zij wat anders. Het hoeft echt niet allemaal heel expliciet, liever niet zelfs. Maar zo expliciet iets niet beschrijven, werkt averechts. Alsof er een zwarte balk of een witte vlek in een foto is geplaatst. Heel lelijk.
Gelukkig is dit tekstfragment nog maar een eerste schets voor het verhaal. Alle kans om de sterke kanten uit te buiten en de zwakke weg te werken. Het openingsbeeld en de dialoog verdienen het.

Yke Schotanus is schrijfdocent, redacteur en schrijver. Gedichten van hem verschenen onder andere in Tzum, De zingende zaag en De Tweede Ronde. In de Schrijfbibliotheek verscheen in 2007 zijn schrijfboek Song- en liedteksten schrijven.